Avrupa Birliği, Ukrayna'ya sağladığı finansal desteğin sınırlarıyla yüzleşiyor

Rusya'nın saldırılarını hızla artırması, Avrupa Birliği'nin Ukrayna'ya yönelik destek programlarının yeterliliğini sorgulatıyor. Diplomatlar, tartışmalı konunun AB liderlerinin gündemine gelmesinin an meselesi olduğunu kabul ediyor.

Avrupa Birliği, Ukrayna'ya sağladığı milyarlarca euroluk desteğin sınırlarıyla hızla yüzleşiyor.

Rusya'nın savaşı tırmandırması ülkenin mali kaynaklarını tüketiyor, hava savunmasını zayıflatıyor ve Ukrayna'yı bütçe sıkıntısı yaşayan destekçilere daha bağımlı hâle getiriyor.

Adının açıklanmaması şartıyla konuşan bir Avrupalı diplomat, "Bu savaş düşündüğümüzden daha uzun sürecek. İhtiyaçların devam edeceği anlaşılıyor ancak bunun nasıl karşılanacağı henüz belli değil," dedi.

Bir başka diplomat ise, "AB'nin tutumunu değiştirmeyeceği, Ukrayna'ya desteğini artıracağı ve Rusya üzerindeki baskıyı sürdüreceği yönünde net bir mesaj vermeliyiz," diye konuştu.

Son günlerde Rusya'nın hava saldırılarında demir yolları, köprüler, kargo gemileri, enerji santralleri, veri merkezleri, depolar, sağlık merkezleri, okullar ve anaokulları hedef alındı. Ukrayna Ulusal Bilimler Akademisi de saldırıya uğradı.

Balistik füzeler ile jet motorlu insansız hava araçlarının kullanıldığı aralıksız bombardımanda çok sayıda sivil hayatını kaybetti. Kramatorsk'ta iki halk otobüsünün alev almasına yol açan planör bombası saldırısında 30'dan fazla kişi öldü.

Rusya, perşembe günü Kiev'i elektriksiz bırakarak savaşın şimdiye kadarki en sert ve en acımasız kışı olabilecek döneme ilişkin karanlık bir tablo sundu.

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, yaşananları "insanlara ve yaşama yönelik terör" olarak nitelendirerek liderlerin sahada olanları görmezden gelmemesi gerektiğini söyledi.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise Ukrayna'ya desteğini ifade ederek, "Bunlar düpedüz savaş suçları," dedi.

Tırmanan saldırılar, savaş nedeniyle zaten ağır yara alan Ukrayna ekonomisini de zorluyor. İHA saldırıları günlük hayatı aksatıyor, işletmeleri kapanmaya zorluyor, maliyetleri artırıyor ve şirketlerin kârlarını azaltıyor.

Rusya'nın Karadeniz'deki ablukası da baskıyı artırıyor. Ukraynalı çiftçiler tonlarca tahılı uluslararası müşterilerine satamazken devlet önemli bir gelir kaynağından mahrum kalıyor.

Bu kötüleşen tablo, AB'nin farklı destek programlarının sürdürülebilirliğini ve yeterliliğini sorgulatıyor. Bunların başında, liderlerin geçen yıl Ukrayna'nın 2026 ve 2027'deki ihtiyaçlarının üçte ikisini karşılamak üzere üzerinde anlaştığı 90 milyar euroluk kredi geliyor.

Kredinin, savaşın bu yıl sona ereceği varsayımıyla hazırlandığını belirtmek gerekiyor. Rusya'nın saldırıları artırması, savaşın bu yıl bitmesi ihtimalini neredeyse ortadan kaldırdı.

Ukrayna Maliye Bakanı Sergii Marchenko, 2027 bütçesinin Rusya'nın tam kapsamlı işgalinin başlamasından bu yana en zoru olacağı uyarısında bulundu. Marchenko, uluslararası bağışçılardan 78 milyar dolarlık açığı kapatmalarını istedi.

Avrupa Komisyonu, Ukrayna'nın açıkladığı bu büyük tutarı henüz desteklemedi. Bunun yerine, iç reformlara bağlı olarak gelecek yıl destek kredisi kapsamında sağlamayı planladığı 45 milyar euronun ödemelerini hızlandırma sözü verdi.

Ekonomiden sorumlu Avrupa Komisyonu üyesi Valdis Dombrovskis, maliye bakanlarının cuma günkü toplantısının ardından, "2027'nin görünümü gerçekten daha zorlu. Önemli bir finansman açığıyla karşı karşıya olduğumuz açık. Bunun kesin tutarı üzerindeki çalışmalar sürüyor," dedi.

Üye ülkeler, AB'nin yeni bütçesi üzerinde sert müzakereler yürütürken Brüksel Ukrayna'ya yeni destek konusunu resmen yeniden gündeme almadı.

Ancak yetkililer ve diplomatlar, artan borç, durgun büyüme ve aşırı sağın muhalefeti nedeniyle giderek daha tartışmalı hâle gelen bu konunun liderlerin önüne gelmesinin an meselesi olduğunu özel görüşmelerde kabul ediyor.

Daha önce Ukrayna'ya önemli miktarda silah sağlayan ABD'nin artık yardım sunmaması da tabloyu ağırlaştırıyor.

Bazı AB ülkeleri, 90 milyar euroluk kredinin yeterli olmayacağını savunarak dondurulmuş Rus varlıklarının kullanılması tartışmasını yeniden başlatmaya çalıştı.

Varlıkların büyük bölümünü elinde tutan Belçika bu girişime karşı çıktı. Önemli oya sahip Fransa ve İtalya da daha önce denenmemiş bu seçeneğe sıcak bakmıyor.

Üst düzey bir diplomat, "Rus varlıkları konusunda hâlâ ilgi var ancak aralık ayında yaşananları çok iyi hatırlıyoruz," dedi.

Diplomat, Rus varlıklarına dayalı kredi önerisinin son AB zirvesinde sonuçsuz kalmasına atıfta bulunarak, "Şu an masada yeni veya kayda değer bir teklif yok," diye ekledi.

90 milyar euroluk kredi gibi yeni ortak borçlanmaya gitmek de hızla yükselen borçlanma maliyetleri nedeniyle siyasi açıdan cazibesini yitirdi. Daha kolay uygulanabilecek ikili katkıların artırılması ise yükün Almanya, Hollanda ve İskandinav ülkeleri gibi birkaç varlıklı ülkenin üzerine kalması riskini taşıyor.

Kolay bir çözüm bulunamazken Brüksel, nasıl ilerleyeceğini değerlendiriyor ve Birleşik Krallık, Kanada ile Japonya gibi diğer müttefiklerinden desteği artırmalarını istiyor.

Dombrovskis, "Her hâlükârda başka seçenekleri değerlendiriyoruz. Ukrayna'nın ihtiyaç duyduğu finansmanı, gerektiği sürece sağlamaya kararlıyız," dedi.