Mercan resifleri yok oluyor

Küresel çapta sığ sularda bulunan mercan resifi ekosistemlerinin büyük bölümü, önümüzdeki yarım yüzyıl içinde tamamen kaybolma riski taşıyor. Yapılan son analizler, bu hassas yapıların neredeyse tamamının ciddi bir tehdit altında olduğunu ortaya koyuyor.

Euronews'te yayınlanan habere göre, Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN) tarafından perşembe günü açıklanan küresel değerlendirmede, iklim değişikliği ve okyanuslardaki sıcak hava dalgalarının mercan resiflerinin geleceğini karanlık hale getirdiği belirtildi. Arnavutluk'ta gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler Biyoçeşitlilik Konferansı kapsamında duyurulan raporda, sığ su mercan resifi sistemlerinin yüzde 96'sının ciddi tehlike altında olduğu ve 2075'e kadar ortadan kalkabileceği vurgulandı.

Denizlerin yağmur ormanları olarak nitelendirilen mercan resifleri, deniz türlerinin yaklaşık dörtte birine ev sahipliği yapıyor. Bu ekosistemler yalnızca biyolojik çeşitlilik için değil, balıkçılık, turizm ve kıyıların erozyon ile fırtınalara karşı korunması açısından da kritik bir rol üstleniyor. Değerlendirmede; Avustralya'daki Büyük Set Resifi, Batı Pasifik ve Güneydoğu Asya'daki Mercan Üçgeni, Mezoamerika Set Resifi Sistemi ile Kızıldeniz'deki resiflerin en yüksek tehdit kategorisinde yer aldığı ifade edildi.

Çalışmanın bilimsel sorumlusu Mishal Gudka, mercanların yok olma riskinin arttığını ancak bu durumun umutsuzluk yerine acil eylem gerektirdiğini dile getirdi. Gudka, geçmişte ağarma olaylarından sonra toparlanma gösteren mercanların, gelecekte hayatta kalabilecek dayanıklı topluluklar olarak korunması için gerekli adımların atılması çağrısında bulundu. IUCN Genel Direktörü Grethel Aguilar ise mercan resiflerini okyanus sağlığının en önemli göstergelerinden biri olarak tanımladı.

127 tropikal ve subtropikal ekolojik bölgeyi kapsayan incelemede, dünya genelinde yaklaşık 188 bin 362 kilometrekarelik alan tarandı. Rapora göre iklim değişikliği, resiflerdeki gerilemenin en tutarlı nedeni olarak öne çıkıyor. Deniz suyu sıcaklığındaki artış, mercanların beslenmelerini sağlayan algleri kaybetmesine ve beyazlaşmasına yol açıyor. Uzun süren sıcaklık stresi, mercanların ölümüne ve ekosistemin çökerek yerini algler, kırık parçalar ve süngerlere bırakmasına neden oluyor.

IUCN'nin bir hafta önce Nature dergisinde yayımlanan diğer bir araştırması da resif oluşturan mercan türlerinin yaklaşık yüzde 44'ünün iklim değişikliği nedeniyle artan yok olma riskiyle karşı karşıya olduğunu gösterdi. Bir yıl önceki başka bir çalışma ise zararlı mercan ağarmasının dünya okyanuslarındaki resiflerin yüzde 84'ünü etkilediğini ve bunun kayıtlara geçen en geniş kapsamlı ağarma olayı olduğunu belirlemişti. 2024 yılında kutuplar dışındaki okyanuslarda yıllık ortalama deniz yüzeyi sıcaklığı 20,87 dereceye ulaşarak rekor kırmıştı.

Türkiye'de tropikal bölgelerdeki gibi geniş resifler bulunmasa da Ege, Akdeniz ve Marmara denizlerindeki mercan toplulukları ekosistem için önemini koruyor. Çanakkale Boğazı'ndaki Akdeniz taşı mercanı (Cladocora caespitosa) habitatı, 2021'de Türkiye'nin ilk sert mercan koruma alanı ilan edildi. Yaklaşık 2 bin metrekarelik alanda, bazılarının 100 yaşın üzerinde olduğu tahmin edilen 800'e yakın mercan kolonisi barınıyor.

Ancak bu topluluklar da çevresel baskılarla mücadele ediyor. 2025'te bölgede yeniden görülen müsilajın mercanlar üzerine çökerek zarar verme riski taşıdığı bildirildi. Bilim insanları, deniz suyu sıcaklığındaki artışın mercanları ağarma ve ölüme karşı daha savunmasız hale getirdiğine dikkat çekiyor. Saros Körfezi'ndeki araştırmalarda da bazı kolonilerde kısmi doku ölümü belirtileri tespit edildi. Kirlilik, balıkçılık faaliyetleri ve çapaların neden olduğu fiziksel hasarlar da Türkiye'deki mercan yaşam alanlarını olumsuz etkileyen diğer faktörler arasında yer alıyor.

TürkAta Haber Ajansı
Vatan Haber