En düşük emekli maaşına ek maaş geliyor: Kriteri belli oldu

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın duyurduğu ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi'nin (GETAD) taslak çalışmasına ilişkin yeni ayrıntılar ortaya çıktı.

Hane halkı toplam geliri en düşük emekli maaşı seviyesi olan 23.552 TL'nin altında kalan ailelerin sosyal güvenlik şemsiyesi altına alınması planlanıyor. İl il ve hane hane çıkarılan gelir haritasına göre belirlenen bu kriter, sistemin temelini oluşturuyor.

Sabah'ta yer alan verilere göre taslak modelde; SGK, Gelir İdaresi, banka hesap hareketleri ve tapu kayıtları entegre edilerek hane geliri dijital sistem üzerinden otomatik tespit edilecek. Barajın üzerinde geliri olan haneler kapsama alınmayacak.

Vatandaşlık maaşı olarak bilinen GETAD, hane halkı geliri belirli ücretin altında kalan ailelerin gelirini belirlenen bir düzeye tamamlamayı amaçlayan sosyal yardım modeli olarak tanımlanıyor.

Taslak çalışmada, vatandaşlık maaşından yararlanmak için bir ailede eve giren toplam gelirin en düşük emekli maaşı olan 23 bin 552 TL'nin altında bulunması gerekiyor. Bu gelirin üstünde olan hanelere destek ödemesi planlanmıyor.

Yürütülen çalışmada geliri düşük vatandaşlara verilecek destek miktarı kademeli olarak belirlenecek.

Destek ödemelerinin, elektrik, doğalgaz, barınma ve yakacak yardımını içeren 'konut desteği', çocuk yardımı, kira ve abonelik faturaları desteği ile gıda yardımı kalemlerinde yapılması planlanıyor. Böylece hane gelirini tamamlayıcı işlev sağlanmış olacak.

İhtiyaç sahibi vatandaşların gelirlerini belirlemek amacıyla Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfların elindeki veriler esas alınacak. SGK, gelir idaresi genel müdürlüğü, banka hesap hareketleri, tapu gibi veriler girilecek. Maaşı, kira ödeyip ödemediği, çocuğu olup olup olmadığı, tek başına yaşayıp yaşamadığı, sürekli muhtaçlığı belirlenecek.

Geliri düşük vatandaşların tespiti için kapı kapı gezilmeyecek. Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi'nden emeklilerin de yararlanması öngörülüyor.

Yeni destek sistemiyle hem aileler hem de yaşlı vatandaşlar sosyal güvenlik şemsiyesi altına alınmış olacak. Giderek artan yaşlı nüfus ve bunların sorunları destek ödeme programında öncelikli olarak dikkate alınacak. Sürekli hastalık ve bakıma muhtaç olanlar da öncelikli destek alacaklar arasında yer alacak.

23 bin 552 TL emekli maaşı olan hanede başka hiçbir gelir yoksa ve kirada oturuyorlarsa 'kira' yardımı yapılacak. Özellikle metropollerde 'kira' yardımına öncelik verilecek. İklim bakımından Erzurum, Sivas, Ardahan Kars gibi soğuk yerlerde doğalgaz gibi 'enerji' desteğinde bulunulacak.

Kırsal kesim ve metropollerin etrafından sayfiyelerde 'gıda' yardımı yapılacak. Bazı hanelere ihtiyaçlarına göre gıda, enerji, kira gibi birden çok kalemde ödeme yapacak. Ancak bu ödeme üst sınırı aşamayacak.

2026 yılında 917 milyar TL olarak belirlenen sosyal yardımların 388 milyar TL'lik bölümünü Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı vatandaşa ulaştırıyor. Devlet, Aile Bakanlığı'nı destekleriyle birlikte 67 ayrı yardım kalemiyle sosyal yardım desteğinde bulunuyor.

Yapılan etki analizi çalışmasında ihtiyaç sahibi hane sayısının 2.5 milyonu, yardım miktarının da 1.5 trilyonu bulması tahmin ediliyor.

İl il yapılan tespitler sonrasında destek sistemi ilk olarak pilot yerlerde başlayacak. Pilot iller Aralık 2026'ya kadar belirlenecek ve ödemeler 2027 yılının ilk çeyreğinde başlayacak. Destek programı uygulamasının başarısı takip edilecek, aksayan yönler varsa çözülecek ve 2027 yılında tüm illeri kapsayacak şekilde yaygınlaştırılacak.

Sistem istihdamı ve iş gücüne katılımı engellemeyecek şekilde planlanacak. Düzenlemeye ilişkin önümüzdeki süreçte Meclis'e bir yasa teklifi sunulacak.

Destek ödemelerinden yararlanmak için başvuru yapanlar, oluşturulacak 'merkezi sisteme' kayıt olmak zorunda. Başvurular e-devlet ve Sosyal Dayanışma ve Yardımlaşma Vakıfları üzerinden de yapılabilecek. Belirlenecek kriterler doğrultusunda başvurular elektronik sistemle otomatik sonuçlandırılacak.

Başvuruları elektronik sistem üzerinden kontrol edilecek olan vatandaşların destek programına kabul edilmeleri halinde aylık hane gelirleri her ay kontrol edilecek. Gelir artışı görülen vatandaşlar sistemden çıkarılacak.

Destek verilecek vatandaşlar için 'vatandaşlık maaşı kartı' çıkarılacak. Verilecek tüm destek ödemeleri bu kartta toplanacak. Vatandaş destek ödemelerinin bir kısmını nakit çekebilirken, gıda ve temizlik maddeleri gibi ihtiyaçlarını da verilecek kartla indirimli olarak karşılayabilecek.