KIB-TEK'te iş güvenliği skandalı: Milyonlarca dolar AKSA'ya, koruyucu ekipmana sıfır bütçe

Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu (KIB-TEK), altyapı yatırımlarının durması, liyakatsiz atamalar ve özel sermayeye devir tartışmalarıyla derin bir krizin içinde. İş güvenliği ekipmanlarının temin edilmemesi sonucu bir personelin ağır yaralanması üzerine başlatılan grev, Bakanlar Kurulu kararıyla yasaklandı.

Sendika, yasağa rağmen eylemini sürdüreceğini açıklarken, KIB-TEK Yönetim Kurulu Başkanı'nın 'Elinden tutup trafoya götürmedik' sözleri büyük tepki topladı.

Kamuya ait KIB-TEK, uzun süredir durdurulan yatırımlar ve özel şirketlerden yapılan pahalı elektrik alımlarıyla gündemde. Bakımsız kalan dizel santrallerin devre dışı kalması, enerji açığının alım garantili anlaşmalarla Türkiye merkezli AKSA Holding'den karşılanmasına yol açtı. Bu durum hem kurumun borç yükünü artırdı hem de elektrik faturalarına yansıdı. AKSA Holding Yönetim Kurulu Başkanı Şaban Cemil Kazancı, 5,1 milyar dolarlık servetiyle Forbes listesinde üst sıralara çıkarken, KIB-TEK temel işletme giderlerini bile karşılayamaz duruma getirildi. İhmalin ağır sonucu ise alınmayan iş sağlığı ve güvenliği tedbirleriyle ortaya çıktı.

1 Ekim Perşembe günü Lefkoşa Dereboyu'ndaki bir elektrik trafosunda yaşanan patlamada, kurum çalışanı Arif Özkıraç yüksek voltaj nedeniyle ağır yaralandı ve yoğun bakıma kaldırıldı.

EL-SEN (Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu Çalışanları Sendikası) tarafından yapılan açıklamada, olayın ayrıntıları ve kurumdaki ihmal zinciri şu şekilde aktarıldı:

• Benzer Kazalar Sürüyor: KIB-TEK'te son bir yılda elektrik arkı kaynaklı kazalarda 5 personel yaralandı.

• Standart Dışı Kıyafet: Özkıraç, yüksek voltaja dayanıklı özel koruyucu kıyafet verilmediği için müdahaleyi sivil kıyafetleriyle yapmak zorunda kaldı.

• İhale İptal Edildi: EL-SEN'in bir yıl önce yönetime ilettiği 48 kalemlik iş güvenliği eksikliği listesi için açılan ihale, teknik şartnamedeki hatalar nedeniyle iptal edildi. Birim maliyeti yaklaşık 900-1.000 Euro olan koruyucu elbiseler temin edilmedi.

• Risk Raporları İmzalanmadı: Kurum yöneticilerinin, hukuki sorumluluk endişesiyle 4 yıldır hazırlanan İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Analiz Raporları'nı imzalamadığı, Çalışma Bakanlığı'nın ise 6 resmi başvuruya rağmen kuruma denetim müfettişi göndermediği belirtildi.

Vatandaşlar yüksek elektrik faturalarıyla boğuşurken, kurumun mali kaynaklarının nasıl kullanıldığı tartışma konusu oldu. EL-SEN yönetimi, KIB-TEK'e ait dizel santrallerin yetersiz bakım ve kalitesiz yakıt nedeniyle atıl kaldığını, oluşan enerji açığının AKSA'dan yüksek bedellerle satın alındığını vurguladı. EL-SEN Genel Sekreteri Hüseyin Peksever, iş güvenliği yatırımları durdurulurken AKSA'ya ödeme yapabilmek için 30 milyon dolar borçlanıldığını ve kredi hesapları açıldığını öne sürdü. Ayrıca KIB-TEK yönetiminin 2021'den bu yana denetlenmiş mali raporlarını kamuoyuyla paylaşmadığı kaydedildi.

İş güvenliği ve liyakat talebiyle yapılan eylemler sırasında KIB-TEK yönetiminin tutumu gerilimi artırdı. 'Atama gündemimizde yok' açıklamasına rağmen, seçim yasaklarının başlamasına saatler kala gece saat 02.00'de terfi kararları alındı. Yönetim Kurulu Asbaşkanı'nın toplantıda bu kararlardan haberi olmadığını söylemesi idari karmaşayı gözler önüne serdi. EL-SEN, mevzuata aykırı olduğunu belirttiği bu terfiler için polise ve Yüksek Seçim Kurulu'na (YSK) başvuracağını duyurdu.

KIB-TEK Yönetim Kurulu Başkanı Gürsel Uzun'un 8 Ekim'de bir televizyon programında yaptığı 'Biz elinden tutup da trafoya götürmedik. Sorumlusu biz değiliz' açıklaması tepki çekerken, Ünal Üstel başkanlığındaki Bakanlar Kurulu grevi 60 gün süreyle yasaklama kararı aldı.

Bakanlar Kurulu'nun grev yasağını tanımayarak sivil itaatsizlik kararı alan EL-SEN, eylemlerin 4'üncü gününde KIB-TEK Genel Müdürlüğü önünde basın açıklaması yaptı. EL-SEN Başkanı Ahmet Tuğcu, konunun ekmek ve iş güvenliği olduğunu vurgulayarak şu çağrıda bulundu:

'Eylemimiz iş güvenliği ve liyakat taleplidir. Yönetim Kurulu Başkanı'na çağrı yapıyoruz: İş güvenliği raporlarının imzalanması, seçim döneminde usulsüz istihdam ve terfi yapılmaması hususunda yazılı taahhüt verildiği anda grevi sona erdirmeye hazırız.'

EL-SEN'in eylemi sürdürürken öne sürdüğü temel talepler şunlar:

• İş sağlığı ve güvenliği teçhizatının eksiksiz temin edilmesi, risk analiz raporlarının imzalanması ve Çalışma Bakanlığı müfettişlerince resmi denetim yapılması,

• Seçim yasakları öncesinde yapılan terfi kararlarının iptal edilmesi ve seçim döneminde münhalsiz atama yapılmaması,

• Gazeteci Ahmet Karagözlü'ye fiziksel müdahalede bulunulduğu iddiasıyla Personel Şube Amiri Mustafa Harutoğlu ile KIB-TEK Yönetim Kurulu Üyesi Barış Tilki'nin görevden alınması.