Bazen İnsan Değil, Bakış Açısı Yanılır
Bazen İnsan Değil, Bakış Açısı Yanılır
Hiç düşündünüz mü; insan neden hata yapar?
Peki, hiç tanımadığımız birinin kötü olduğuna neden bu kadar kolay karar veririz?
Bir insanı tanımak zaman ister, yargılamak ise birkaç saniye.
Bazen bir cümlesini duyarız. Bazen başkasının onun hakkında söylediği tek bir söze inanırız. Bazen yüzündeki ifadeyi, sessizliğini, giyim tarzını, siyasi görüşünü, mesleğini ya da hayata karşı duruşunu kendimizce yorumlarız.
Sonra zihnimizde hükmü veririz:
“Bu insan iyi biri değil.”
Oysa belki de karşımızdaki insanı hiç tanımıyoruzdur. Tanıdığımız şey, onun hakkında oluşturduğumuz kendi fikrimizdir.
İnsan hata yapar. Çünkü insan kusursuz değildir. Korkar, öfkelenir, yanlış anlar, yanlış karar verir, bazen yanlış insanlara inanır. Kimi zaman gururuna yenilir, kimi zaman hayatın yükü altında doğru bildiğini bile uygulayamaz.
Ama insanı asıl anlatan, hiç hata yapmaması değildir.
Hatasından sonra ne yaptığıdır.
Özür dileyebiliyor mu?
Kendini sorgulayabiliyor mu?
Aynı yanlışı tekrar etmemek için çaba gösteriyor mu?
Yoksa hatasını savunabilmek için herkesi mi suçluyor?
İşte karakter biraz da burada ortaya çıkar.
Fakat başka bir mesele daha var: Biz ne kadar hatasız bakıyoruz?
Çünkü bakış açısı dediğimiz şey yalnızca gördüğümüz manzarayı değiştirmez; insana verdiğimiz anlamı da değiştirir.
Birinin sessizliğine “kibir” diyebilirsiniz, bir başkası “çekingenlik” der.
Birinin itirazını “saygısızlık” olarak görebilirsiniz, bir başkası “cesaret” olarak değerlendirir.
Bir insanın mesafeli duruşunu “soğukluk” sanabilirsiniz. Oysa belki geçmişte çok kırıldığı için kendisini korumayı öğrenmiştir.
Aynı insan, aynı davranış…
Değişen yalnızca baktığımız pencere.
İşte bu nedenle önyargı tehlikelidir. Çünkü önyargı, gerçeği öğrenmeden verilmiş bir kararın kendisidir.
Üstelik çoğu zaman insanları kendi gözümüzle bile değerlendirmiyoruz. Bir başkasının anlattığı hikâyenin içine giriyor, onun penceresinden bakıyor ve hiç tanımadığımız insanlar hakkında hükümler kuruyoruz.
Belki de kendimize şu soruyu daha sık sormalıyız:
“Bu insan gerçekten böyle mi, yoksa bana böyle mi anlatıldı?”
Bu küçük soru çok şeyi değiştirebilir.
Bir dostluğu başlamadan bitirmekten, iyi bir insanı hayatımızdan uzaklaştırmaktan, bir çalışma arkadaşımıza haksızlık etmekten, hatta yıllarca yanlış bir kanaatin peşinden gitmekten bizi kurtarabilir.
Bakış açısını değiştirmek, her yanlışı doğru kabul etmek değildir. Kötülüğü görmezden gelmek hiç değildir.
Bakış açısını değiştirmek; hüküm vermeden önce anlamaya çalışmaktır.
Çünkü bazen uzaktan kusur gibi görünen şey, yakından bakıldığında bir insanın yıllardır taşıdığı yaranın izidir.
Bazen kötü sandığımız insan iyidir.
Bazen iyi sandığımız insan bizi yanıltır.
Bazen de karşımızdaki insan ne tamamen iyidir ne tamamen kötü.
Tıpkı bizim gibi…
Eksikleri, doğruları, yanlışları, korkuları, pişmanlıkları ve yeniden başlama ihtimali olan bir insandır.
Hayat belki de bize herkesi sevmeyi öğretmek zorunda değildir.
Ama tanımadan nefret etmemeyi, dinlemeden hüküm vermemeyi ve tek bir hatayla bir insanın bütün hikâyesini yazmamayı öğretebilir.
Çünkü bazen değiştirmemiz gereken karşımızdaki insan değildir.
Ona baktığımız yerdir.
Ayşegül Seçilmiş